Gisteren maakte een overlegorgaan van de Nederlandse kerken bekend geen excuses aan te bieden voor haar rol in het onrecht van afstand en adoptie sinds 1956. ViZ wil excuses van de Nederlandse overheid. Met de wet uit 1956 begon het onrecht, en die is door de regering en parlement tot stand gekomen. De regering heeft die excuses inmiddels aangekondigd en zal die in de komende maanden uitspreken.
Reflectie van het CIO op het handelen rond binnenlandse Afstand en Adoptie 1956-1984
De kerken die bij het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken zijn aangesloten, hebben kennisgenomen van de bevindingen uit het rapport “Schade door schande” van Micha de Winter. De verhalen van betrokken vrouwen en kinderen uit dit onderzoek raken ons en maken duidelijk hoe diep deze geschiedenis in levens heeft ingegrepen. De kerken erkennen het leed dat velen hebben ervaren. Voor -ongehuwde- vrouwen was het afstand doen van hun kind een ingrijpende en pijnlijke gebeurtenis, vaak onder omstandigheden die als zwaar en beperkend zijn ervaren, met gevolgen die een leven lang kunnen doorwerken. Zowel voor de moeders als hun kinderen.
De benadering van ongehuwd moederschap kwam voort uit de interactie tussen burgermoraal, religieuze overtuigingen en sociale omstandigheden. Binnen die context hebben ook kerkelijke instellingen en organisaties een rol gespeeld binnen de breed gedragen normen uit die tijd. Tegelijk is en was de kerkelijke opvatting zelf geworteld in de Bijbelse traditie, waarin zorg voor de mens, bescherming van kwetsbaren en de waarde van het gezin centraal staan. Vanuit dat uitgangspunt is het bij elkaar houden van moeder en kind een belangrijke leidraad geweest. Juist daarom is het pijnlijk om te zien dat de praktijk in die tijd niet altijd in lijn was met die intenties.
De kerken zien dat er vrouwen zijn geweest die zich niet vrij voelden om zelf keuzes te maken. Niet zelden omdat zij nog zeer jong waren of in een afhankelijke positie verkeerden. De ervaren en blijvende negatieve gevolgen zijn ingrijpend. Tegelijk is in het verleden vanuit een sterk gevoel van verantwoordelijkheid ook hulp en opvang geboden aan vrouwen in kwetsbare situaties. Kerkelijke gemeenschappen en instellingen hebben daarin een rol gespeeld, vaak met de intentie om zorg en bescherming te bieden binnen de toen geldende maatschappelijke kaders.
De kerken erkennen het leed en bieden ondersteuning.
Commentaar ViZ op deze ‘reflectie’
Het aantal voorbeelden uit de achterban van ViZ waarbij de kerk een laakbare, misleidende en soms zelfs strafwaardige rol heeft gespeeld is groot. Van een organisatie die zich elke week weer uitput in het bekennen van de eigen schuld, is dit een magere tekst. De kerken weten dat uit berouw na schuld vergeving kan komen. Die vergeving aan de kerken blijft dus nu uit. In zekere zin volharden de kerken in het gedrag van de jaren 50 en 60. Leed erkennen dat je zelf mede aan hebt gericht vraagt om een excuus. Ondersteuning bieden aan de slachtoffers die je zelf hebt gemaakt is ongehoord brutaal. Ronduit een belediging. In het Engels hebben ze daar een spreekwoord voor: adding insult to injury. ViZ heeft nooit geëist dat de kerken verontschuldigingen aanbieden, die wil VIZ van de regering. Maar deze gekke brief van het CIO wekt wrevel op bij ViZ.
