Op 2 juli organiseert het ministerie van justitie en veiligheid een excuusbijeenkomst voor slachtoffers van misstanden veroorzaakt bij binnenlandse afstand en adoptie. Dit is een belangrijk moment van erkenning. Op deze dag neemt de overheid verantwoordelijkheid voor de schade die is veroorzaakt door onder dwang moeders en kinderen vanaf de geboorte levenslang te scheiden. Een zorgvuldige voorbereiding van deze bijeenkomst is essentieel. De organisatie van deze bijeenkomst door het ministerie roept bij belangenorganisaties serieuze vragen op.
Onvoldoende bereik van de doelgroep
In haar brief van 13 april 2026 aan de Tweede Kamer erkent de staatssecretaris dat er in het verleden “onvoldoende oog was voor de kwetsbare en schrijnende positie van moeders en kinderen”. Tegen deze achtergrond is het opmerkelijk dat de uitnodiging voor de excuusbijeenkomst uitsluitend is verzonden aan een beperkte groep van circa honderd abonnees van de nieuwsbrief over afstand en adoptie. De groep slachtoffers bestaat naar schatting uit ongeveer 50.000 afstandsouders en afgestanen, exclusief familieleden en naasten. Ondanks de maatschappelijke betekenis van de excuses is geen landelijke communicatiecampagne opgezet om deze brede groep slachtoffers te informeren. Daarmee wordt de verantwoordelijkheid voor het bereiken van getroffenen grotendeels neergelegd bij belangenorganisaties en hun vrijwilligers oftewel de slachtoffers. De vraag dringt zich op of hiermee voldoende invulling wordt gegeven aan het uitgangspunt van erkenning en inclusiviteit dat aan de excuses ten grondslag zou moeten liggen.
Gebrekkige informatievoorziening
In de uitnodiging wordt vermeld dat uiterlijk 15 juni nadere informatie zou worden verstrekt over de locatie, het programma en de livestream van de bijeenkomst. Voor zover bekend is deze toezegging niet nagekomen. Een gedetailleerd programma of informatie over de livestream is tot heden niet beschikbaar gesteld aan de slachtoffers. Informatie over de locatie blijkt inmiddels wel op een evenementpagina te zijn gepubliceerd, maar zonder dat hierover actief is gecommuniceerd met de slachtoffers. Bij een bijeenkomst die bedoeld is als een belangrijk moment van erkenning en herstel verdient een transparante en betrouwbare informatievoorziening bijzondere aandacht. De huidige gang van zaken draagt daar onvoldoende aan bij.
Beperkte betrokkenheid van belangenorganisaties
In dezelfde Kamerbrief stelt de staatssecretaris dat getroffenen en belangenorganisaties bij de voorbereiding van de bijeenkomst zouden worden betrokken. Belangenorganisaties zoals Stichting Verleden in Zicht (VIZ) en Stichting De Nederlandse Afstandsmoeder (DNA) geven aan, niet inhoudelijk te zijn betrokken bij de voorbereiding en organisatie van de bijeenkomst. Zij niet geïnformeerd over het programma of de livestream. Dat is opmerkelijk, juist omdat deze organisaties gedurende de afgelopen jaren de belangen van betrokkenen hebben vertegenwoordigd en beschikken over belangrijke kennis van de behoeften en verwachtingen van de getroffenen.
Conclusie
Excuses zijn meer dan woorden alleen. Zij vragen om een zorgvuldig proces waarin getroffenen daadwerkelijk worden bereikt, tijdig worden geïnformeerd en op betekenisvolle wijze worden betrokken. Wanneer juist op deze punten tekortkomingen worden ervaren, ontstaat het risico dat een moment van erkenning voor veel betrokkenen wordt overschaduwd door gevoelens van uitsluiting en gemiste betrokkenheid. Dat doet afbreuk aan het doel dat de bijeenkomst beoogt te dienen: erkenning en verantwoordelijkheid nemen voor aangedaan leed.
